Een klein oog op de duim.

De laatste tijd zie ik op sociale media steeds vaker berichten over een bijzonder ovaal huidpatroon op het middelste gewricht van de duim. Het wordt Phoenix Eye genoemd, maar ook steeds vaker Odin’s Eye.

En daar werd mijn nieuwsgierigheid gewekt.

Want zijn dat eigenlijk wel twee namen voor hetzelfde?

Hoe meer ik erover las, hoe interessanter het werd. Want hoewel beide begrippen tegenwoordig in de spirituele wereld met elkaar worden verbonden, blijken ze historisch gezien uit heel verschillende tradities voort te komen.

Het oog van Odin

In de Noordse mythologie is het oog van Odin verbonden met wijsheid, kennis en inzicht.

Volgens de mythe offerde Odin één van zijn ogen bij de bron van Mímir om toegang te krijgen tot diepe wijsheid. Het oog van Odin staat daarmee niet alleen voor kunnen zien, maar juist voor zien wat voor anderen verborgen blijft. Voor kennis die een prijs heeft en voor het vermogen om verder te kijken dan het oppervlakkige.

Dat maakt het oog een krachtig symbool binnen de Noordse mythologie.

En dat Odin geen figuur is die pas in de Vikingtijd ontstond, blijkt uit een bijzondere archeologische vondst.

Het oudste geschreven spoor van Odin

In 2021 werd bij Vindelev in Zuid-Denemarken een enorme goudschat gevonden. Tussen de gouden bracteaten bleek zich een inscriptie te bevinden waarin de naam Odin voorkomt.

In 2023 maakten onderzoekers van het Deense Nationalmuseet bekend dat dit de oudste tot dan toe bekende inscriptie met de naam Odin is. De bracteaat dateert uit het begin van de 5e eeuw, waarmee het aantoonbare schriftelijke spoor van Odin ongeveer 150 jaar verder teruggaat dan eerder bekend was.

Op de bracteaat staat, volgens de interpretatie van de onderzoekers, onder andere de betekenis:

“Hij is Odins man.”

Een klein stukje goud, maar met een enorme betekenis voor onze kennis van de oude Noordse religie.

Het laat zien dat de godenwereld die wij tegenwoordig kennen uit de Noordse mythologie al veel eerder in Scandinavië aanwezig was dan de latere Vikingtijd.

Vindelev-bracteaat. © Arnold Mikkelsen, Nationalmuseet.

En dan is er het Phoenix Eye

Het Phoenix Eye is een ander verhaal.

Binnen verschillende vormen van Oosterse fysiognomie en handleeskunde worden oogvormige tekens en patronen met bepaalde eigenschappen verbonden. In moderne palmistry wordt ook het kleine, gesloten oogvormige patroon op het duimgewricht aangeduid als Phoenix Eye of Yav.

Daaraan worden betekenissen toegekend zoals intuïtie, inzicht, intelligentie, succes en een bijzonder karakter.

Maar hier ontstaat precies de verwarring.

Op internet worden tegenwoordig Phoenix Eye en Odin’s Eye regelmatig als synoniemen gebruikt voor hetzelfde duimpatroon. Een moderne spirituele website noemt het bijvoorbeeld rechtstreeks zowel Phoenix Eye als Eye of Odin.

Maar een historische verbinding tussen het oog van Odin uit de Noordse mythologie en het Phoenix Eye uit de handleeskunde is niet aangetoond.

Er is geen bekende prechristelijke Noordse bron waarin een dergelijk duimpatroon het Oog van Odin wordt genoemd.

Dat lijkt dus eerder een moderne vermenging van symboliek te zijn.

Twee verschillende tradities, maar wel een bijzondere overeenkomst

En toch vind ik de overeenkomst fascinerend.

Odin staat voor wijsheid, kennis en het vermogen om verder te kijken.

Het Phoenix Eye wordt in moderne palmistry verbonden met intuïtie en inzicht.

Historisch zijn het verschillende verhalen. Symbolisch raken ze elkaar op een interessant punt: het idee van zien wat niet iedereen ziet.

Misschien is dat precies waarom de moderne naam Odin’s Eye zo aantrekkelijk is geworden.

Maar het is goed om onderscheid te blijven maken tussen een oude mythe, een latere spirituele interpretatie en een moderne internetbenaming.

En hoe zit het met de Lage Landen?

Er zijn geen directe, geschreven prechristelijke bronnen van Nederlandse bodem die ons vertellen hoe de inheemse religie hier precies werd beleefd. Onze voorchristelijke religieuze tradities zijn daarom grotendeels indirect te reconstrueren.

Er was hier ook geen specifiek symbool of mythe zoals een ‘Oog van Odin’. De inheemse religie van de vroege Lage Landen was anders opgebouwd en kende niet één centraal ‘goddelijk oog’-symbool.

Wat we wél hebben, zijn archeologische vondsten, taalkundige sporen en indirecte historische bronnen die ons een glimp geven van hoe het oude geloof in deze regio eruit kan hebben gezien.

Dat vind ik juist belangrijk om erbij te zetten, omdat het voorkomt dat we moderne spirituele ideeën achteraf presenteren alsof ze onderdeel waren van het prechristelijke geloof in Nederland.

Dus: geen geschreven prechristelijke bron van Nederlandse bodem → wél archeologische en andere indirecte sporen → maar geen bewijs voor een Nederlands ‘Oog van Odin’.